Banner

Thử bàn luận tại sao con tôm Việt Nam thiệt hại nghiêm trọng bởi bệnh hoại tử gan tụy cấp tính "AHPNS"

Đăng lúc: Thứ năm - 05/09/2013 10:24 - Người đăng bài viết: admin
Hiện tượng tôm nuôi chết với tỉ lệ cao trong giai đoạn đầu sau khi thả giống thường có liên quan đến các yếu tố của mầm bệnh và quản lý thường được gọi chung là “Hội chứng chết sớm – EMS:
1) Định nghĩa bệnh hoại tử gan tụy cấp tính “AHPNS”

Hiện tượng tôm nuôi chết với tỉ lệ cao trong giai đoạn đầu sau khi thả giống thường có liên quan đến các yếu tố của mầm bệnh và quản lý thường được gọi chung là “Hội chứng chết sớm – EMS: Early Mortality Syndorome” và khác với “Hội chứng chết sớm” của tôm trước đây thì “Hội chứng chết sớm” trong thời gian gần đây vẫn chưa xác định được tác nhân gây bệnh và bản chất là hoàn toàn khác biệt với “Hội chứng chết sớm” của tôm trước đây. Vì vậy, với các dấu hiệu về tổ chức học chỉ giới hạn hủy hoại gan của tôm và việc tỉ lệ chết cao (đến 100%) 10 ngày sau thả giống đến ngày 77, tập trung vào ngày 20-30 – các nhà khoa học và chuyên gia bệnh tôm tại Hội thảo tư vấn khu vực ở Thái Lan giữa tháng 8/2012 đã thống nhất định nghĩa cho Hội chứng chết sớm hiện nay là: Hội chứng hoại tử gan tụy cấp tính ("acute hepatopancreatic necrosis syndrome" –  viết tắt là “AHPNS”).

Bệnh hoại tử gan tụy “AHPNS”  xảy ra ở cả 2 loài tôm sú và tôm thẻ chân trắng gây thiệt hại nghiêm trọng ở các quốc gia Châu Á, bao gồm Trung Quốc (bắt đầu năm 2009), Việt Nam (bắt đầu 2010), Malaysia (bắt đầu 2011) và hiện nay (2012) đã có mặt ở Thái Lan. Trong đó, Việt Nam là quốc gia thiệt hại nghiêm trọng nhất và kéo dài từ năm 2010 đến nay chưa thấy dấu hiệu suy giảm !

2) Các tác nhân gây bệnh khả thi:

Mặc dù đến nay chưa xác định được tác nhân gây bệnh  và kết quả phân tích PCR cũng cho thấy các loài vi rút IMNV, WSSV, YHV, TSV hoặc vi bào tử trùng microsporidian Enterocytozoon hepatopenaei  chắc chắn không phải là tác nhân gây bệnh bệnh hoại tử gan tụy cấp tính “AHPNS”.

Kết quả nghiên cứu tổ chức học của GS.TS Lightner cho thấy sự hủy hoại gan tụy có liên quan đến độc tố nhưng bệnh lại có tính lây lan nên có khả năng độc tố này đi kèm với một tác nhân lây nhiễm. Các tác nhân này có thể là:

a) Độc tố thuộc dạng vô sinh hoặc hữu sinh

 - Trong nước, trong đất, trong nền đáy,…

- Trong thức ăn, nguyên liệu thức ăn, trong các sản phẩm probiotics kém chất lượng, không rõ nguồn gốc,…

- Các dòng thuốc trừ sâu mới hoặc cũ sử dụng trong nông nghiệp, thuộc diệt giáp xác trước khi thả tôm,..

- Độc tố do tảo độc (blue0green algae, dinoflagellate) tiết ra

b) Một loài vi khuẩn mới (Vi khuẩn đột biến – phage bacterium)

- Có khả năng các vi khuẩn lành tính bị đột biết khi bị gắn phage vào sẽ trở thành vi khuẩn độc tính do nhiễm phage.

c) Một loài vi rút mới

Các nhà khoa học và chuyên gia bệnh tôm đề nghị cần áp dụng các kỹ thuật và công nghệ mới như “Challenge test” với các chất ly trích của mô được lọc và không được lọc, “TEM” để kiểm tra sự hiện diện của các thể vi rút, “Shotgun sequencing” để giải trình tự các cá thể vi rút,…

3) Thử thảo luận trường hợp bệnh “AHPNS” ở Việt Nam:

Thử đặt câu hỏi tại sao Việt Nam là quốc gia thiệt hại nặng nề nhất đối với bệnh “AHPNS” so với các quốc gia nuôi tôm Châu á khác như Malaysia, Indonesia và Thái Lan ???  và hiện nay tôm Việt Nam vẫn tiếp tục bị bệnh “AHPNS” trên diện rộng của cả nước, kể cả những địa phương nuôi tôm tập trung thấp.

Khác biệt của nghề nuôi tôm ở Việt Nam so với các quốc gia Châu á khác là gì :

a) Loài tôm nuôi:

- Xét trong tất cả các quốc gia bị ảnh hưởng bệnh “AHPNS” hiện nay thì chủ yếu là nuôi tôm thẻ chân trắng trong khi ở Việt Nam nuôi cả 2 loài tôm thẻ chấn trắng và tôm sú và chủ lực là tôm sú.

- Tôm sú cho đến hiện nay vẫn chưa có tôm sú giống sạch bệnh và tôm sú chọn giống phục vụ cho nghề nuôi, trong khi tôm thẻ chân trắng đã có nhiều dòng tôm chọn giống, tôm sạch bệnh, kháng bệnh. Tuy nhiên, ở Việt Nam chưa có chiến lược đúng đắn cho việc tạo lập đàn tôm bố mẹ có chất lượng cũng như chưa có các nhà đầu tư nước ngoài mạnh dạn đầu tư các Trung tâm nghiên cứu chọn lọc và sản tôm bố mẹ sạch bệnh ở Việt Nam vì vậy hầu hết nguồn tôm thẻ chân trắng bố mẹ được nhập từ các quốc gia lân cận qua trung chuyển của thị trường Singapore chắc chắn có ảnh hưởng đến chất lượng tôm bố mẹ và tất yếu là tôm giống.

b) Hệ thống sản xuất tôm giống

- Hệ thống trại sản xuất giống tôm ở Việt Nam là hết sức nhỏ lẻ, manh mún, thiếu kiểm soát an toàn sinh học và thiếu chiến lược tạo lập và sản xuất các dòng tôm bố mẹ sạch bệnh chất lượng cao (trừ một vài Công ty có tiềm lực như CP, Việt Úc, Uni-president nhưng không cung cấp đủ giống), chủ yếu là nhập lại từ các Công ty nước ngoài thong qua trung chuyển ở Singapore, trong khi Thái Lan, Indonesia thì các Công ty lớn, các tập đoàn đầu tư nghiên cứu sản xuất các dòng tôm thẻ chân trắng bố mẹ sạch bệnh tại chỗ.

- Rất nhiều chuyên gia sản xuất tôm giống nước ngoài phàn nàn về hệ thống đường xá, giao thông vận chuyển cung cấp tôm giống đến người nuôi kéo dài hàng chục giờ đồng hồ từ khu vực Ninh Thuận về các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long trong khi ở các quốc gia như Thái Lan, Indonesia việc vận chuyển tôm giống đến các trại nuôi chỉ đi về trong ngày thì ở Việt Nam công việc này mất đứt 2 ngày.

c) Công nghệ nuôi

- Công nghệ nuôi tôm thẻ chân trắng ở các quốc gia Malaysia, Indonesia, Thái Lan đại đa số đã tiến đến công nghệ bioflocs hoặc ở Indonesia đã tiến đến công nghệ nuôi 3 bước (three-phase farming technology: bước 1 gọi là phytoplankton phase (khi tôm từ ngày thả nuôi 1 đến 7g) chủ yếu kiểm soát sự tăng trưởng của các loài tảo có lợi, bước 2 gọi là phytoplankton and probiotic phase chủ yếu kiểm soát flocs thong qua mật độ tảo và vi sinh có lợi (khi tôm từ 7g đến 14g), bước 3 gọi là probiotic phase từ 14 g đến khi thu hoạch chủ yếu kiểm soát flocs thông qua mật độ vi sinh có lợi.

- Các trại nuôi quy mô lớn, thâm canh và đầu tư ao nuôi và hạ tầng cơ sở khá cao ở các quốc gia Malaysia, Indonesia, Thái Lan, đặc biệt ở Indonesia do tiếp cận các công nghệ bioflocs khá bài bản, đặc biệt ao lót bạt hoàn toàn theo công nghệ bioflocs.

- Các quốc gia Malaysia, Indonesia, Thái Lan tiếp cận công nghệ thông các chuyên gia, các nhà khoa học từ các nước tiên tiến như Mỹ, Châu âu của các tập đoàn và công ty kinh doanh lớn.

- Ở Việt Nam chủ yếu nuôi quảng canh cải tiến trong khi nuôi thâm canh ao đất là thâm canh truyền thống chưa áp dụng các công nghệ mới. Nghề nuôi tôm chưa được đầu tư nhiều về hạ tầng cơ sở để tiếp cận các công nghệ cao.

d) Sử dụng thuốc, hóa chất và các chất bổ sung

- Việc sử dụng thuốc, hóa chất và các chất bổ sung cho trại nuôi tôm ở các quốc gia Malaysia, Indonesia, Thái Lan chủ yếu theo quy trình nuôi (protocol) của các Công ty, tập đoàn có uy tín nên các sản phẩm thuốc, hóa chất, chất bổ sung, chất kích thích miễn dịch và probiotics có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng đạt yêu cầu. Trong khi đó ở Việt Nam hầu như việc sử dụng các sản phẩm thuốc, hóa chất, chất bổ sung, chất kích thích miễn dịch và probiotics thiếu kiểm soát, thậm chí có nhiều sản phẩm gọi là :”chế phẩm vi sinh” do các nhà sản xuất “tay ngang” chỉ nhập giống từ nhiều nguồn về rồi nuôi cấy nhân sinh khối bán ra thị trường. Việc này là rất nghiêm trọng vì các chủng vi sinh không đạt chất lượng, không được kiểm soát có thể bị đột biến phage trở thành các chủng gây độc – Hội thảo tư vấn khu vực bệnh hoại tử gan tụy cấp tính AHPNS tại Thái lan đã cảnh báo việc sử dụng các sản phẩm vi sinh tồi (bad probiotics).

e) Sự hợp tác và nhận thức của người nuôi tôm

- Người nông dân Việt Nam, đặc biệt là nông dân Nam Bộ được biết là dám nghĩ, dám làm nhưng tính bảo thủ rất cao nên ít chấp nhận đổi mới và tiếp cận công nghệ nếu họ đã thành công và có kinh nghiệm một vài năm trong nghề nuôi tôm.

- Sự hợp tác của người Việt Nam thường được các chuên gia nước ngoài đánh giá là kém rất nhiều so với các nước khu vực Châu á – việc thiếu sự hợp tác và chia sẽ cộng đồng trong trách nhiệm bảo vệ môi trường nuôi tôm cũng như chia sẽ các kinh nghiệm thành công trong nuôi tôm cũng là một hạn chế lớn của nghề nuôi tôm Việt Nam.

Tóm lại, trong khi tác nhân gây bệnh hoại tử gan tụy cấp tính chưa được xác định nhưng các nhận định ban đầu của các chuyên gia cho thấy bệnh này do độc tố và có tính lây lan nên xu hướng có thể là tác nhân gây bệnh tiết ra độc tố tác động lên gan tụy của tôm khi tôm ăn phải hoặc bị nhiễm vào gan tụy qua nhiều cách khác nhau (có thể là vi khuẩn hoặc tảo độc tiết ra độc tố,…) hoặc cũng có thể do các loài vi khuẩn đột biến dưới dạng bị chèn các phage (phage bacterium) trở thành các vi khuẩn độc lực, hoặc cũng có thể là một loài vi rút mới chưa định danh được. Vì vậy, cần thận trọng kiểm soát tảo độc trong ao nuôi thông qua việc cân bằng dinh dưỡng trong ao (tuyệt đối không diệt tảo), tuyệt đối không dùng các chế phẩm vi sinh kém chất lượng, không rõ nguồn gốc.

Ở cấp độ quản lý ngành,  việc nhìn nhận thẳng thắn vào các yếu kém quản lý trong việc kiểm soát chất lượng tôm bố mẹ, tôm giống, kiểm soát các hóa chất, thuốc, chế phẩm vi sinh, probiotics trên thị trường cũng như tổ chức ngành công nghiệp nuôi tôm theo hướng ứng dụng các công nghệ cao và bền vững, quy hoạch vùng nuôi và hệ thống kênh cấp thoát nước là hết sức quan trọng.  Cần có những cơ chế, chính sách kịp thời khuyến khích các nhà đầu tư vào lĩnh vực tôm bố mẹ, tôm giống sạch bệnh, chọn giống. Ngoài ra, phải có các quy định ràng buộc đối với người sản xuất giống, người nuôi và các nhà sản xuất kinh doanh thuốc, hóa chất, vi sinh tuân thủ nghiêm ngặt, tập huấn cho người nuôi tôm các công nghệ nuôi tiên tiến và bền vững để hướng nghề nuôi tôm Việt Nam theo hướng ứng dụng các công nghệ cao và bền vững. 
 

 

Tác giả bài viết: TS. Nguyễn Duy Hòa
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Liên Kết Trang

Hỏi Đáp - Tư Vấn


Tên : Phòng Kinh Doanh
Điện Thoại : 0907178149
Email : tiennq@huythuan.com.vn

Tên : Phòng HCNS
Điện Thoại :
Email : miennt@huythuan.com.vn

Thăm dò ý kiến

Bạn là ai ?

Người nuôi tôm

Kỹ sư thủy sản

Sinh viên thủy sản

Thống kê Online

  • Đang truy cập: 9
  • Hôm nay: 376
  • Tháng hiện tại: 5372
  • Tổng lượt truy cập: 405118

thu mua laptop cũ hỏng

đá mỹ nghệ thanh hóa

đá mỹ nghệ đà nẵng

Hoạt động công ty

This is an example of a HTML caption with a link.